Νικηταράς – Ο «Τουρκοφάγος» που έμεινε έντιμος μέχρι τέλους

Στις 25 Σεπτεμβρίου 1849 έφυγε από τη ζωή ο Νικήτας Σταματελόπουλος, γνωστός σε όλους ως Νικηταράς. Ένας από τους πιο γενναίους αγωνιστές του 1821, που κέρδισε τον τίτλο «Τουρκοφάγος» για την αδάμαστη ανδρεία του.

Αν και το όνομά του ίσως ακούγεται λίγο… τρομακτικό, η ιστορία του είναι γεμάτη θάρρος, αλλά και ανθρωπιά.

Από το Τουρκολέκα στη δόξα

Ο Νικηταράς γεννήθηκε γύρω στο 1781 στο χωριό Τουρκολέκα της Αρκαδίας. Από μικρός βρέθηκε στη ζωή των κλεφτών, μαθαίνοντας τα μυστικά του πολέμου στα βουνά. Ήταν ανιψιός του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, και δεν άργησε να μπει κι εκείνος στη φωτιά της Επανάστασης.

Ο «Τουρκοφάγος» των Δερβενακίων

Η φήμη του εκτοξεύτηκε στη μάχη στα Δερβενάκια (1822). Εκεί, στην καταστροφή του Δράμαλη, πολέμησε με τέτοια ένταση ώστε έσπασε τρία σπαθιά στη μάχη. Από τότε, οι συμπολεμιστές του τον φώναζαν «Τουρκοφάγο».

Το εντυπωσιακό είναι ότι, παρόλο που μπορούσε να αποκτήσει πλούτη από τα λάφυρα, ο Νικηταράς δεν κράτησε τίποτα για τον εαυτό του. Όπως είπε:

«Το μόνο που έχω είναι το σπαθί μου, κι αυτό το δίνω στην πατρίδα.»

Ο ήρωας που έζησε φτωχός

Μετά το τέλος της Επανάστασης, ο Νικηταράς δεν γνώρισε την αναγνώριση που του άξιζε. Αντίθετα, φυλακίστηκε, έμεινε χωρίς περιουσία και τα τελευταία χρόνια της ζωής του τα πέρασε στη φτώχεια.

Μάλιστα, για να επιβιώσει, αναγκάστηκε να πάρει «άδεια επαιτείας», δηλαδή επίσημη άδεια των Αρχών για να ζητιανεύει. Ένας ήρωας που κάποτε φόβιζε στρατούς, κατέληξε να ζει με την καλοσύνη των συνανθρώπων του.

Το τέλος και η μνήμη

Ο Νικηταράς πέθανε στις 25 Σεπτεμβρίου 1849 στην Αθήνα. Η ταφή του έγινε στο Α΄ Νεκροταφείο, δίπλα στον θείο του, τον Κολοκοτρώνη.

Σήμερα τον θυμόμαστε όχι μόνο για την πολεμική του δεινότητα, αλλά κυρίως για την ανιδιοτέλεια και την καθαρότητα του χαρακτήρα του. Ένας άνθρωπος που δεν έβαλε τον εαυτό του πάνω από το κοινό καλό.

Γιατί να τον θυμόμαστε

Ο Νικηταράς είναι η ζωντανή απόδειξη ότι οι πραγματικοί ήρωες δεν μετριούνται με πλούτη και τιμές. Μετριούνται με την τιμιότητα, την αυταπάρνηση και την αγάπη για την πατρίδα.

Στην εποχή μας, που συχνά ψάχνουμε πρότυπα, ο Νικηταράς μάς δείχνει πως η αληθινή δύναμη βρίσκεται στην εντιμότητα.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

• Κ. Παπαρρηγόπουλος, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΣΤ΄, εκδ. Ελευθερουδάκη, Αθήνα 1925.
• Σπ. Τρικούπης, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, τ. Β΄, εκδ. Βασιλικής Τυπογραφίας, Λονδίνο 1857.