*του Ιωάννη Κουρσιούμη, BA, MSc
Σύμβουλου Ασφαλείας - Εκπαιδευτή Ενηλίκων στα Στελέχη Ασφαλείας Ατόμων & Υποδομών
Εισαγωγή
Στη σύγχρονη κοινωνία, η Ασφάλεια αποτελεί βασικό πυλώνα
για την εύρυθμη λειτουργία και την ευημερία των πολιτών. Ο Επαγγελματίας
Ασφάλειας διαδραματίζει καίριο ρόλο στην προστασία ανθρώπων, περιουσιών και
πληροφοριών, λειτουργώντας ως αρωγός στην τήρηση της δημόσιας τάξης και στην
ενίσχυση του κράτους δικαίου. Ωστόσο, η κοινωνική αντίληψη για το επάγγελμα
αυτό συχνά επισκιάζεται από υποτιμητικούς όρους, όπως «σεκιουριτάς», που δεν αντανακλούν την πραγματική αξία και συμβολή
των επαγγελματιών του κλάδου.
Ιστορική Αναδρομή και οι «Φύλακες» του Πλάτωνα
Η ανάγκη για την ύπαρξη ανθρώπων που μεριμνούν για την
ασφάλεια μιας κοινότητας δεν είναι νέα. Στην αρχαία ελληνική σκέψη, η έννοια
του φύλακα και του προστάτη της πόλης συναντάται στην Πολιτεία του Πλάτωνα.
Εκεί, οι Φύλακες της ιδανικής πολιτείας εκπαιδεύονται από μικρή ηλικία όχι μόνο
στη σωματική ρώμη, αλλά και στη φιλοσοφία, τη μουσική και την ηθική
ακεραιότητα.
Ο Πλάτωνας δεν περιγράφει απλούς φρουρούς, αλλά
λειτουργούς που συνδυάζουν δύναμη, κρίση και ψυχική σταθερότητα, ικανούς να
προστατεύουν την πόλη όχι μόνο από εξωτερικούς κινδύνους, αλλά και από
εσωτερικές παρεκτροπές. Ο σύγχρονος επαγγελματίας ασφάλειας, εφόσον
εκπαιδεύεται συστηματικά και λειτουργεί με ήθος και αυτοσυγκράτηση, μπορεί
κάλλιστα να θεωρηθεί ως απόγονος της φιλοσοφικής αυτής προσέγγισης.
Όπως οι Πλατωνικοί Φύλακες, έτσι και οι σύγχρονοι
λειτουργοί ασφαλείας δεν θα πρέπει να εκτελούν απλώς εντολές – καλούνται να
είναι διακριτικοί, να κρίνουν καταστάσεις με διορατικότητα και να επεμβαίνουν
με μέτρο και υπευθυνότητα. Είναι φορείς πολιτισμού και εγγυητές της
σταθερότητας.
Ορολογία, γλωσσική απόδοση και κοινωνική αντίληψη
Η σημασία της ορολογίας που χρησιμοποιούμε για να
περιγράψουμε ένα επάγγελμα είναι κρίσιμη, καθώς διαμορφώνει τη συλλογική
συνείδηση και την κοινωνική αποδοχή. Ο όρος «Επαγγελματίας Ασφαλείας» είναι
επακριβής και εμπεριέχει το στοιχείο της δεξιότητας, της υπευθυνότητας και του
επαγγελματισμού. Το ίδιο ισχύει και για όρους όπως:
- Υπάλληλος Ασφάλειας – ουδέτερος, περιγραφικός
όρος.
- Στέλεχος Ιδιωτικής Ασφάλειας – τονίζει το
διοικητικό και οργανωτικό σκέλος του ρόλου.
- Φύλακας Ασφαλείας – χρησιμοποιείται επίσημα και
στον Νόμο 2518/1997 όπως τροπ. με Ν. 3707/2008 για την ιδιωτική ασφάλεια.
Αντίθετα, ο όρος «σεκιουριτάς», που προέρχεται από το
αγγλικό «security», έχει μεταφερθεί στην ελληνική καθομιλουμένη με έναν τρόπο
που συχνά φέρει ειρωνική ή μειωτική χροιά. Στις περισσότερες περιπτώσεις
χρησιμοποιείται για να περιγράψει έναν υποαμειβόμενο, ελλιπώς καταρτισμένο
εργαζόμενο, που απλώς «στέκεται» κάπου, παραβλέποντας το πλήθος αρμοδιοτήτων
και την επαγγελματική του ευθύνη.
Ένα ανάλογο παράδειγμα είναι το γεγονός ότι στα αγγλικά ο
αστυνομικός αποκαλείται «cop», που είναι μεν ανεπίσημος, αλλά όχι προσβλητικός
όρος. Στην ελληνική όμως, ο αντίστοιχος όρος φέρει έντονα υποτιμητικό
χαρακτήρα. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει όταν αποκαλούμε ως «σεκιουριτά» τον λειτουργό
ασφάλειας – συρρικνώνουμε το επάγγελμά του σε μία γλωσσική καρικατούρα.
Η κοινωνία, επομένως, οφείλει να επανεξετάσει το
λεξιλόγιο που χρησιμοποιεί, προκειμένου να διαμορφώσει συνθήκες σεβασμού και
αναγνώρισης για έναν κρίσιμο τομέα δημόσιας και ιδιωτικής ζωής.
Συμβολή στο έργο της Αστυνομίας: Παρατήρηση,
Αντίληψη, Συνεργασία
Ένας σωστά καταρτισμένος επαγγελματίας ασφαλείας
μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στο ευρύτερο έργο της αστυνομίας. Αν και δεν
φέρει τα ίδια καθήκοντα ή εξουσίες, συχνά λειτουργεί ως μάτι και αυτί της
κοινωνίας σε σημεία όπου η παρουσία της κρατικής αστυνόμευσης δεν είναι
συνεχής.
Οι βασικές δεξιότητες που καθιστούν τον επαγγελματία
ασφάλειας πολύτιμο συνεργάτη της αστυνομίας περιλαμβάνουν:
- Η παρατηρητικότητα: η
ικανότητα να εντοπίζει μικρές αποκλίσεις στη συμπεριφορά ή στο περιβάλλον,
που ενδέχεται να αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια απειλής ή παράνομης
ενέργειας.
- Η ταχεία αντίληψη: να
αντιλαμβάνεται άμεσα την ουσία ενός περιστατικού και να επιλέγει την
κατάλληλη αντίδραση.
- Η πιστή καταγραφή και αναφορά:
στοιχεία όπως η περιγραφή υπόπτων, πινακίδες κυκλοφορίας, ώρα και τόπος
μπορούν να αποβούν καθοριστικά για την επιτυχία μίας αστυνομικής
επιχείρησης.
Σύμφωνα με τον Σπυρίδωνα
Κυριακάκη (2023), «ένα στέλεχος
ασφαλείας είναι ικανό να ερμηνεύει τα διάφορα «γιατί» των κινδύνων, όντας
ταυτόχρονα και διοικητής έργου, προκειμένου να μπορέσει να πετύχει τις
καλύτερες πρακτικές, στον τρόπο ελέγχου των κινδύνων, ώστε να προσδώσει
βιωσιμότητα σε μία επιχείρηση ή σ’ έναν οργανισμό»
Ο Αναστάσιος
Γερασιμάτος (2020) αναφέρει ότι : «η
παροχή υπηρεσιών (ασφάλειας, άμυνας, υγείας, πολιτικής προστασίας, παιδείας,
κ.α.), έχει προσωπικότητα. Την προσωπικότητα των Στελεχών της. […] Τα στελέχη
όλων των βαθμίδων, είναι, στον ίδιο βαθμό επιφορτισμένα, με την διατήρηση του
αρίστου χαρακτήρα, της προσωπικότητας της υπηρεσίας».
Τέλος ο Νικόλαος
Χατζόβουλος (2024) επισημαίνει πως : «οι
εκχωρήσεις αρμοδιοτήτων προς την Ιδιωτική Ασφάλεια έχει επιφέρει σημαντική
άνθιση στον Κλάδο και ταυτόχρονα περικλείει δυνητικά οφέλη για την παροχή του
υπέρτατου αγαθού της Ασφάλειας στην Ελληνική κοινωνία».
Ο Επαγγελματίας Ασφάλειας ως αρωγός
της κοινωνίας και του Κράτους Δικαίου
Η ευρυθμία μιας κοινωνίας δεν εξαρτάται μόνο από τους
νόμους και την εφαρμογή τους, αλλά και από εκείνους που εργάζονται προληπτικά,
με διακριτικότητα, ενσυναίσθηση και υπευθυνότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, ο
επαγγελματίας ασφάλειας δεν είναι απλώς ένας φύλακας – είναι θεσμικός εταίρος
στην προσπάθεια διατήρησης της κοινωνικής συνοχής.
Η παρουσία του εμπνέει εμπιστοσύνη, αποτρέπει
παραβατικές συμπεριφορές και ενισχύει την ποιότητα ζωής, ιδιαίτερα σε κρίσιμα
περιβάλλοντα: νοσοκομεία, μέσα μαζικής μεταφοράς, εκπαιδευτικά ιδρύματα και
εμπορικά κέντρα. Επιπλέον, με την κατάλληλη θεσμική κατοχύρωση και διαρκή
επιμόρφωση, μπορεί να εξελιχθεί σε ακόμα ισχυρότερο κρίκο της κοινωνικής
αλυσίδας ασφάλειας.
Συμπέρασμα
Ο Επαγγελματίας Ασφάλειας, εμπνεόμενος από τους
πλατωνικούς Φύλακες, διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη διατήρηση της τάξης και της
ασφάλειας στη σύγχρονη κοινωνία. Η αναγνώριση της αξίας του, η χρήση ορθών και
σεβαστών ορολογιών και η ενίσχυση της συνεργασίας με τις αστυνομικές αρχές
συνιστούν βήματα προς την κοινωνική αναβάθμιση του επαγγέλματος.
Ακριβώς όπως στην Ελληνική Αστυνομία ο όρος «cop» δεν
ισοδυναμεί με την ελληνική λέξη που εσφαλμένα της αποδίδεται, έτσι και ο
επαγγελματίας ασφάλειας δεν πρέπει ποτέ να υποβιβάζεται στον όρο «σεκιουριτάς».
Είναι λειτουργός της κοινωνίας, φορέας ευθύνης και επαγγελματισμού, αρωγός του
κράτους δικαίου. Ο ρόλος του δεν περιορίζεται στη φύλαξη – είναι κρίσιμος
παράγοντας πρόληψης, παρατήρησης και αντίδρασης, με συμβολή που εκτείνεται πολύ
πέρα από την απλή παρουσία του στον χώρο.
Η σύγχρονη κοινωνία οφείλει να αναγνωρίσει και να
αναβαθμίσει την εικόνα αυτού του επαγγέλματος, προσφέροντάς του το κύρος και
τον σεβασμό που πραγματικά του αναλογούν.
Βιβλιογραφία
·
Κυριακάκης, Σ. – Γερασιμάτος Α. (2023). ‘‘ORGANON’’ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ της PRIVATE SECURITY INDUSTRY, Εκδόσεις : Ελληνικό
Ινστιτούτο Διαχείρισης Κρίσεων και Καταστροφών
·
Γερασιμάτος, Α. (2020) διδακτική ενότητα από το
πρόγραμμα εξειδίκευσης του Ε.Ι.ΔΙ.Κ.ΚΑ. «ΗΓΕΣΙΑ Ομάδας Έρευνας και Διάσωσης»
·
Χατζόβουλος, Ν. (2024). Το μέλλον του κλάδου της
ασφάλειας υπό το πρίσμα της Πολιτείας του Πλάτωνα. Security Manager. Τεύχος 110, https://www.securitymanager.gr/to-mellon-toy-kladoy-tis-asfaleias-ypo-to-prisma-tis-politeias-toy-platona
·
Button, M.,
& Stiernstedt, P. (2018). Security officers and crime prevention: The role
and limits of private policing. Policing and Society, doi.org/10.1080/10439463.2016.1187147
·
Jones, T.,
& Newburn, T. (2006). Private security and public policing. Oxford
University Press.